حجتالاسلام والمسلمین جواد نصراللهپور در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ با اشاره به عظمت مقام حضرت ابوالفضل العباس (ع)، اظهار داشت: در فرهنگ عاشورا، نام این بزرگوار همواره با مفاهیمی چون شکوه، وفا، ایثار و عظمت انسانی گره خورده و در تاریخ اسلام جایگاهی بیبدیل، ممتاز و ماندگار یافته است.
وی با بیان اینکه در منابع روایی، متون معتبر دینی و ادبیات مذهبی، همواره از حضرت عباس (ع) با عناوینی چون «قمر بنیهاشم» یاد شده است، افزود: این تعبیر نشاندهنده اوج هماهنگی میان زیبایی ظاهری و کمال معنوی در وجود این شخصیت برجسته است.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: در واقعه کربلا، حضرت ابوالفضل (ع) در کنار امام حسین (ع) جایگاهی ویژه و بینظیر داشتند و با وجود درخواستهای مکرر برای حضور در میدان نبرد، بهدلیل مسئولیت سنگین علمداری و حفظ خیمهها، با اذن امام وارد میدان نشدند و در جایگاه خود باقی ماندند.
علمداری و مسئولیتپذیری در واقعه کربلا
نصراللهپور تصریح کرد: این تصمیم مهم تاریخی نشاندهنده عمق اطاعت، درک دقیق از جایگاه ولایت و فهم مسئولیتپذیرانه در سیره حضرت عباس (ع) است؛ چراکه ایشان حفظ خیمهها و انسجام سپاه امام حسین (ع) را بر هر امر دیگری مقدم دانستند.
وی با اشاره به جایگاه اختصاصی حضرت ابوالفضل (ع) در میان شهدای کربلا، گفت: در حالی که همه شهدا در روز عاشورا به فیض شهادت نائل شدند، برای حضرت عباس (ع) جایگاهی ویژه در روز تاسوعا در نظر گرفته شده که بیانگر عظمت، قداست و جایگاه ممتاز ایشان در منظومه عاشورا است.
این کارشناس دینی با اشاره به زیارتنامه حضرت عباس (ع)، گفت: در این زیارتنامه، ایشان با تعابیری عمیق، معرفتی و ریشهدار همچون «عبد صالح»، «مطیع امام»، «صاحب بصیرت نافذ» و «وفادار حقیقی» معرفی شدهاند که بیانگر ابعاد گسترده شخصیتی ایشان است.
نصراللهپور با بیان اینکه امام حسین (ع) در اوج محبت و ارادت، از حضرت عباس (ع) با تعبیر «به نفسی أنت» یاد میکردند، افزود: این جمله کوتاه اما عمیق، نشاندهنده نهایت پیوند روحی، عاطفی و معرفتی میان امام و علمدار کربلاست.
وی همچنین به کاربرد تعبیر «قمر بنیهاشم» در لحظات پایانی حیات حضرت عباس(ع) اشاره کرد و گفت: این عنوان تنها ناظر بر زیبایی ظاهری نیست، بلکه بیانگر نورانیت درونی، کمال معنوی و جایگاه بلند ایشان در میان اهل بیت (ع) است.
نسب و پیشینه خانوادگی حضرت ابوالفضل (ع)
این کارشناس مذهبی در ادامه با تشریح نسب و پیشینه خانوادگی حضرت عباس (ع)، گفت: ایشان فرزند امیرالمؤمنین (ع) و حضرت امالبنین (س) هستند و از هر دو سو در خانوادهای ریشهدار در ایمان، شجاعت، ادب و معرفت دینی رشد یافتهاند.
نصراللهپور افزود: در روایات آمده است که علم و معرفت در وجود حضرت عباس(ع) بهتدریج از سوی امیرالمؤمنین(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در جان ایشان نهادینه شد و همین امر جایگاه معرفتی ویژهای برای ایشان رقم زد.
این خطیب مذهبی با اشاره به جمعبندی علما و بزرگان دینی گفت: در تحلیل شخصیت حضرت عباس (ع)، دو ویژگی «بصیرت» و «وفاداری» بیش از سایر صفات برجسته شده و این دو عنصر، اساس مکتب فکری و عملی ایشان در عاشورا را تشکیل میدهد.
معنای بصیرت در مکتب عاشورا
نصراللهپور با تأکید بر مفهوم بصیرت در سیره حضرت ابوالفضل (ع)، گفت: بصیرت یعنی شناخت دقیق حق از باطل و ایستادن آگاهانه در جبهه حق بدون تأثیرپذیری از تعلقات شخصی، اجتماعی یا دنیوی، و حضرت عباس(ع) به اوج این معرفت دست یافتند.
وی افزود: حضرت عباس (ع) پس از شناخت کامل حقیقت، بدون توجه به مال، خانواده یا جایگاه اجتماعی، در کنار امام حسین (ع) ایستادند و علمداری جبهه حق را بر عهده گرفتند و این رفتار، الگویی ماندگار برای تاریخ اسلام شد.
این کارشناس مذهبی با اشاره به نمونههای تاریخی از یاران امام حسین (ع)، گفت: برخی افراد با وجود شناخت اولیه از حق، بهدلیل تأخیر در تصمیمگیری یا دلبستگیهای دنیوی از قافله حق جا ماندند، در حالی که حضرت عباس (ع) در اوج بصیرت لحظهای در انتخاب خود تردید نکردند.
اوج وفاداری در صحنههای حساس کربلا
نصراللهپور در ادامه با تأکید بر مفهوم وفاداری در سیره حضرت ابوالفضل (ع)، تصریح کرد: اوج وفاداری ایشان در لحظهای نمایان شد که با وجود دسترسی به آب، به یاد تشنگی امام حسین (ع) و کودکان خیمهها، از نوشیدن آن صرفنظر کردند و این رفتار در تاریخ ماندگار شد.
وی با اشاره به شرایط سخت سپاه امام حسین (ع) در روزهای منتهی به عاشورا، بیان کرد: عطش شدید، کمبود آب و زخمهای متعدد بر پیکر یاران امام، صحنهای بسیار سخت و تاریخی در کربلا رقم زده بود که در آن وفاداری و ایمان معنای واقعی خود را نشان میداد.
این کارشناس مذهبی خلطرنشان کرد: در مواجهه با شمر و پیشنهاد اماننامه، حضرت ابوالفضل (ع) با قاطعیت کامل این پیشنهاد را رد کردند و هیچگونه تمایلی به سازش با دشمن نشان ندادند و این رفتار نماد کامل وفاداری به ولایت بود.
رد اماننامه و تثبیت وفاداری به ولایت
نصراللهپور ادامه داد: حضرت عباس (ع) نهتنها اماننامه را نپذیرفتند، بلکه موضع خود را بهصورت صریح در حمایت از امام حسین (ع) اعلام کردند و بر پایبندی کامل به ولایت تأکید ورزیدند.
وی با اشاره به نقش اطاعت از امام، تصریح کرد: در مکتب عاشورا هیچ اقدامی بدون اذن امام انجام نمیشد و حضرت عباس (ع) حتی در مواجهه مستقیم با دشمن، تصمیم خود را بر اساس فرمان امام تنظیم کردند.
این کارشناس مذهبی افزود: زهیر بن قین که در ابتدا فاصلهای از اهل بیت(ع) داشت، با انتخاب آگاهانه به سپاه امام حسین(ع) پیوست و در مسیر حق قرار گرفت و این تحول نشاندهنده اهمیت انتخاب در لحظههای حساس تاریخ است.
نصراللهپور ادامه داد: زهیر در روز عاشورا با خطابههای متعدد تلاش کرد سپاه مقابل را آگاه کند، اما بهدلیل بسته شدن دلها و غلبه دنیاطلبی، این دعوتها بینتیجه ماند و اثری نداشت.
وی در پایان خاطرنشان کرد: حوادث کربلا تنها روایت یک جنگ تاریخی نیست، بلکه مدرسهای جامع برای شناخت حق، تقویت بصیرت، وفاداری و انتخاب آگاهانه است که در سیره حضرت ابوالفضل(ع) به اوج خود رسیده است.