به گزارش پایگاه خبری دالاهو نشینان و به نقل از خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ در پی شکلگیری اجتماعات مردمی در شهرستان کنگاور و تداوم حضور اقشار مختلف در میادین شهری، این گفتگو به بررسی ابعاد مختلف این حرکت اجتماعی، زمینههای شکلگیری و نقش عناصر مؤثر در استمرار آن میپردازد.
علی حیدرنژاد، مسئول جهاد تبیین شهرستان کنگاور و از سخنرانان فعال اجتماعات شبانه، در این گفتگو به تشریح تجربههای میدانی، نقش نیروهای مردمی، مسئولیتهای امنیتی و فعالیتهای تبلیغی خود در حوزه روشنگری اجتماعی نیز میپردازد.
اهمیت این گفتگو در تبیین نقش رسانه، مشارکت مردمی، فعالیت موکبها و چگونگی تبدیل مخاطب به کنشگر اجتماعی مورد توجه قرار گرفته و تصویری روشن از تجربههای میدانی این جریان ارائه میدهد در این گفتگو میکند.
مرصادنیوز: لطفاً خودتان را معرفی کنید و بفرمایید چه نقشی در اجتماعات مردمی دارید و حضورتان مقطعی بوده یا مستمر؟
حیدرنژاد: بنده علی حیدرنژاد، مسئول جهاد تبیین شهرستان کنگاور و سخنران اجتماعات شبانه مردمی هستم. فعالیت بنده در این عرصه از حدود دوران جنگ اول آغاز شد. در آن مقطع، بخشی از مسئولیتهای امنیتی شهر به ما سپرده شد و اینجانب بهعنوان فرمانده گردان شهید سلامی انجام وظیفه میکردم.
در همان دوران، با همراهی نیروهای مردمی و بسیجی که در سایر بخشها سازماندهی نشده بودند، نسبت به ساماندهی و سازماندهی آنان اقدام شد. از ابتدای جنگ دوازدهروزه نیز بهصورت مستمر در کنار این عزیزان حضور داشتهام و این همراهی تاکنون ادامه دارد.
همچنین در حوزه سخنرانی، در سطح شهرستان، پیش از خطبههای نماز جمعه و در میادین مختلف بهعنوان سخنران حضور داشتهام. در حوزه امنیتی نیز هماکنون امنیت مراسم میدان شهید سلیمانی بر عهده گردان ماست و بحمدالله نیروها با تمام توان و انگیزه در حال انجام مأموریت هستند.
مرصادنیوز: بیشتر چه کارهایی را در میدان انجام میدادید؟ آیا صرفاً سخنرانی بود یا فعالیتهای دیگری هم داشتید؟ و به نظر خودتان مهمترین نقش شما در این اجتماعات چه بوده است؟
حیدرنژاد: ما در این حوزه عمدتاً بهعنوان سخنران فعالیت داشتیم و کلیات موضوعاتی که در قالب جهاد تبیین و روشنگری به ما ابلاغ میشد را در سخنرانیها مطرح میکردیم. مسئولیت جهاد تبیین شهرستان نیز بر عهده بنده است.
در برخی موارد، محتوای سخنرانیها از قبل برای ما ارسال میشد و گاهی نیز بهعنوان سخنران اصلی دعوت میشدیم و خود به ارائه مباحث میپرداختیم. در مواردی دیگر، این محتواها را برای سایر سخنرانان ارسال میکردیم یا افراد را به منابع مختلف جهت دریافت اطلاعات دقیقتر ارجاع میدادیم.
همچنین بخشی از فعالیت ما بهصورت چهرهبهچهره با مردم و جوانان حاضر در اجتماعات بود که در آن به پرسشها پاسخ داده و در حد توان به روشنگری و هدایت فکری میپرداختیم. در مجموع، خود را موظف میدانم که در جایگاه مسئول جهاد تبیین و هادی سیاسی، تمام توانم را در این مسیر به کار بگیرم.
مرصادنیوز: حال و هوای روزهای ابتدایی میدان و نحوه شکلگیری تجمعات چگونه بود؟
حیدرنژاد: کل میدان مردمی بود؛ یعنی مردم مبعوثشده با اولین جرقه به میدان آمدند. من یادم هست در کنگاور هم دقیقاً همین وضعیت رقم خورد. بهمحض اینکه مردم خبر شهادت آقا را شنیدند، بهصورت خودجوش در میادین و خیابانها حاضر شدند و فریاد خونخواهی رهبر شهید را سر دادند.
این حضور گسترده مردمی در واقع جرقهای بود که بهتدریج آشکار و نمایان شد و نشان داد که باید برخی مسئولان هم در کنار مردم قرار بگیرند. با گذشت زمان، این حرکت مردمی سامان بیشتری پیدا کرد و روند آن منسجمتر شد، اما اصل ماجرا و خواسته اصلی مردم همچنان خونخواهی رهبر شهید بود و انشاءالله حق پایمال نخواهد شد.
مرصادنیوز: چه عواملی باعث شد این میدان از یک حضور اولیه به یک تجمع مستمر تبدیل شود؟
حیدرنژاد: به نظر من پنج عامل در استمرار حضور مردم نقش داشت که مهمترین آن خونخواهی حضرت آقا بود؛ یعنی خود شهادت حضرت آقا نقش بسیار بسیار مهمی در حضور مردم داشت، چون این داغ، داغی نبود که به این راحتی سرد شود.
عامل دیگر، بدعهدیهای دشمن و حملات وحشیانه و به شهادت رساندن مردم و کودکان بیگناه بود که باعث شد خون مردم به جوش بیاید و این حضور نهتنها ادامه پیدا کند، بلکه هر روز گستردهتر شود.
مرصادنیوز: نقش موکبها، مداحیها، شعارها، خانوادهها و هستههای ثابت را چگونه ارزیابی میکنید؟
حیدرنژاد: قطعاً این عوامل بیتأثیر نبودند. هر جا موکبداران، مداحان و افراد فرهیخته شهرستان مانند امامجمعه محترم، مسئولان شهر و کسانی که حضور پررنگتری داشتند، در راهبری و هدایت تجمعات وارد شدند، واقعاً سنگ تمام گذاشتند و نقش مؤثری ایفا کردند.
در مقابل، مردم نیز هر جا این برنامهها پررنگتر و منسجمتر برگزار شد، حضور گستردهتری داشتند. بهعنوان مثال، وقتی اعلام میشد امشب فلان سخنران یا مداح حضور دارد یا فلان هیئت برنامه دارد، استقبال مردم بیشتر میشد.
از این رو، مسئولان و عوامل اجرایی باید برنامهها را بهگونهای ساماندهی کنند که برای مردم تازگی و جذابیت داشته باشد تا این حضور و مشارکت مستمر حفظ شود.
مرصادنیوز: مدیریت میدان را چگونه ارزیابی میکنید و کدام بخشها خودجوش و کدام بخشها نیازمند مدیریت بیشتر بودند؟
حیدرنژاد: حضور مردم در پای کار، پای میدان و پای نظام همیشه خودجوش بوده و هست. این بخش از ماجرا ذاتاً مردمی است و بدون برنامهریزی قبلی شکل میگیرد و بهصورت طبیعی جریان پیدا میکند.
اما در مقابل، برنامهریزی برای برگزاری اجتماعات، هماهنگی میان بخشهای مختلف و اجرای منظم برنامهها نیاز به مدیریت دقیقتر و جدیتری داشت تا این حضور مردمی در یک مسیر منسجم و هدفمند هدایت شود.
مرصادنیوز: نقش رسانهها را در این اجتماعات چگونه ارزیابی میکنید؟
حیدرنژاد: قطعاً نقش رسانهها پررنگ و تعیینکننده است. بازتاب اخبار و پوشش حضور مردم در استان و کانالهای محلی باعث تقویت همبستگی و وحدت میان مردم میشود و این اثرگذاری را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، این بازتاب رسانهای در سطح جهانی نیز اهمیت زیادی دارد و میتواند استقامت و ایستادگی ملت ایران را به دنیا مخابره کند. در واقع این هنر رسانه است که چگونه سوژهها و زیباییهای این اجتماعات را بهدرستی انتخاب و به مخاطب منتقل کند.
مرصادنیوز: نقش خیران را چگونه ارزیابی میکنید؟
حیدرنژاد: یکی از برنامههایی که در اجتماعات کنگاور مورد توجه قرار گرفت، برگزاری قرعهکشی برای اعزام زیارتاولیها به کربلا بود که با هدف فراهمکردن زمینه حضور آنان در این سفر معنوی انجام شد.
این اقدام ارزشمند تنها با همت، همراهی و حمایت خیرین امکانپذیر شد و در واقع نقش خیرین در تحقق چنین برنامههایی کاملاً تعیینکننده و مؤثر بود.
مرصادنیوز: مردم چگونه از مخاطب صرف به مشارکتکننده در تجمعات تبدیل شدند؟
حیدرنژاد: در پیروزی انقلاب اسلامی، نقش مردم بیبدیل بود؛ یعنی اساساً مردم در شکلگیری و پیروزی انقلاب نقش مستقیم داشتند. هر مسئولی که در کنار مردم، با مردم و برای مردم کار کرده، مردم نیز قدرش را دانستهاند.
این بصیرت مردمی باعث شد که از همان روزهای اول به میدان بیایند. بخشی از این بصیرتافزایی نیز مرهون رسانهها بود و بخشی دیگر بهواسطه سخنرانان، مداحان و مجریان که مردم را به این آگاهی رساندند. در نتیجه، مردم امروز خودشان به سطحی از مطالبهگری رسیدهاند که صرفاً مخاطب نیستند، بلکه در صحنه نقشآفرینی میکنند.
مرصادنیوز: نقش کسبه و اصناف در میدان چه بود؟
حیدرنژاد: در خاطره مردم شریف ایران و کنگاور، روزهای هجدهم و نوزدهم بهعنوان روزهایی ماندگار ثبت شده که متأسفانه حوادث تلخی در آن رقم خورد و حتی موجب آسیب و ضرر به کسبه و آتشسوزی برخی مغازهها شد.
اما امروز شرایط تغییر کرده و اکنون بیش از صد و شش شب است که این ملت در میدان حضور دارند. در این مدت، کسبه نیز در کنار مردم قرار گرفتهاند و از حضور این جریان مردمی بهرهمند شده و به این بصیرت رسیدهاند که همراهی با مردم میتواند برکت و رونق بیشتری در رزق و روزی آنان ایجاد کند.
مرصادنیوز: به نظر شما کدام خدمت بیشترین اثر را در ماندگاری مردم داشت و آیا موکبها فقط پذیرایی داشتند یا گفتگو هم شکل میگرفت؟
حیدرنژاد: کار موکبها فقط به پذیرایی محدود نبود. در کنار خدمات پذیرایی، موکبهای آموزشی نیز فعال بودند؛ از جمله آموزش امداد و نجات، آموزشهای نظامی، فعالیتهای فرهنگی مانند نقاشی و برنامههایی از این دست که در جذب اقشار مختلف بهویژه کودکان و نوجوانان بسیار مؤثر بود.
همچنین فضای موکبها صرفاً خدماتی نبود، بلکه محل گفتگو و تعامل میان مردم نیز بود و خود مردم در اداره و پیشبرد این موکبها مشارکت فعال داشتند.
مرصادنیوز: جای چه موکب یا خدمتی در این تجمعات خالی است؟
حیدرنژاد: بهتر است در کنار این خدمات، افرادی نیز حضور داشته باشند که پاسخگوی شبهات مردم باشند؛ بهویژه برای قشر نوجوان که بیش از دیگران نیازمند گفتوگو، توضیح و روشنگری در فضای فکری و اعتقادی هستند.
مرصادنیوز: اگر بخواهید این تجربه را آموزش دهید یا در میدان دیگری تکرار کنید، چه الگویی ارائه میدهید؟
حیدرنژاد: میدانها با یکدیگر متفاوت هستند؛ گاهی ما در شرایط جنگ سخت قرار داریم که اقتضائات خاص خود را دارد و گاهی در یک جنگ فرهنگی هستیم که ابزار و روشهای متفاوتی میطلبد. امروز نیز با نوعی تلفیق از این میدانها مواجه هستیم.
به نظر من ابزار اصلی این میدانها «گفتگو» است. ما تجربه چنین فضاهایی را داریم و معتقدیم با توکل بر خداوند متعال، توسل به ائمه اطهار، قرآن کریم و اهل بیت (ع)، میتوان مسیر را بهدرستی پیش برد. این توکل و توسل، الگوی ثابت در همه عرصههای مبارزه و حرکتهای اجتماعی است.
مرصادنیوز: چه مضمونها و محتوایی بیشترین اثر را بر جمعیت داشت و چه نوع شعارها و سخنرانیهایی مردم را از شور و سوگ به مشارکت و خدمت رساند؟
حیدرنژاد: به نظر من سخنران باید دارای اطلاعات بهروز و تحلیل دقیق باشد، زیرا همین تحلیل درست و بهموقع میتواند موجب روشنگری و افزایش بصیرت در میان مردم شود. همچنین لازم است سخنران واقعیتها را بدون اغراق با مردم در میان بگذارد.
مضامین حماسی، اشعار الهامبخش و شعارهای مطالبهگرانه نیز نقش مهمی در ارتقای بصیرت مردم داشت و همین موضوع زمینه را برای مشارکت فعال و مؤثر آنان در اجتماعات فراهم میکرد.
به قلم زینب رشتیانی؛ فعال رسانه